Web sitesi hızı nasıl ölçülür? Pratik bir rehber

Site hızı hakkında en sık yapılan hata, tek bir skora bakmaktır. Bu yazıda hangi aracın neyi ölçtüğünü ve raporda gerçekten hangi satırlara bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Laboratuvar verisi ve saha verisi

İki farklı ölçüm türü var ve karıştırılınca yanlış sonuç çıkıyor.

Laboratuvar verisi, sayfanın kontrollü bir ortamda benzetilerek ölçülmesidir. Tekrarlanabilir olduğu için geliştirme sırasında kullanışlıdır. Lighthouse skoru bu türdendir.

Saha verisi, sitenizi gerçekten ziyaret eden kullanıcıların tarayıcılarından toplanan ölçümdür. Google'ın sıralamada dikkate aldığı veri budur.

İkisi ayrışabilir: laboratuvar skoru 95, sahada kötü olabilir. Sebebi genellikle gerçek kullanıcıların daha yavaş cihaz ve bağlantı kullanmasıdır.

Saha verisi ayrıca son 28 günün ortalamasıdır. Yani bugün yaptığınız düzeltme raporda hemen görünmez; birkaç hafta beklemek gerekiyor. Bu gecikmeyi bilmemek, "düzelttik ama değişmedi" yanılgısının en sık sebebidir.

Hangi aracı ne için kullanmalı

PageSpeed Insights. Başlangıç noktasıdır. Hem saha hem laboratuvar verisini birlikte gösteriyor. Ücretsizdir ve kurulum gerektirmiyor.

Chrome DevTools içindeki Lighthouse. Geliştirme sırasında kullanılır. Değişiklik yaptıkça yerelde ölçmek için uygundur.

DevTools Performance sekmesi. Skor vermiyor ama asıl teşhis burada yapılıyor. Hangi betiğin ana iş parçacığını kaç milisaniye meşgul ettiğini burada görüyorsunuz.

Search Console'daki Core Web Vitals raporu. Sitenin tamamının sahadaki durumunu gösterir. Tek tek sayfa değil, sayfa grupları hâlinde gösteriyor; asıl yönetilmesi gereken rapor budur.

WebPageTest. Farklı ülke, cihaz ve bağlantı hızından ölçüm yapmanızı sağlıyor. Yurt dışından da ziyaretçi alıyorsanız değerlidir.

Raporda bakılacak satırlar

Skorun kendisi değil, altındaki üç ölçüt önemlidir.

LCP. En büyük içeriğin ne zaman göründüğünü ölçer. Rapor size hangi öğenin LCP olduğunu da söylüyor; genellikle hero görseli veya ana başlıktır.

INP. Etkileşime verilen tepki süresidir. Kötüyse sebep neredeyse her zaman ana iş parçacığını meşgul eden JavaScript'tir.

CLS. Düzen kaymasını ölçer. Kötüyse sebep neredeyse her zaman ölçüsü belirtilmemiş bir görsel, geç yüklenen bir yazı tipi ya da sonradan araya giren bir bilgilendirme çubuğudur.

Bu üçünün yanında bir de TTFB var: sunucunun ilk baytı gönderme süresi. Yüksekse sorun ön yüzde değil, sunucu veya barındırma tarafındadır ve görsel sıkıştırmakla düzelmez.

Ölçerken sık yapılan hatalar

Tek sayfayı ölçüp genelleme yapmak. Ana sayfa hızlı olabilir ama ürün sayfası yavaş olabilir. Farklı sayfa türlerini ayrı ölçün.

Sadece masaüstünde ölçmek. Ziyaretçilerin çoğu mobildir. Mobil skoru masaüstünden her zaman düşük çıkar ve önemli olan odur.

Tek seferlik ölçüme güvenmek. Laboratuvar ölçümü koşudan koşuya değişir. Üç kez ölçüp ortancayı alın.

Önbelleğe alınmış sayfayı ölçmek. İlk ziyaret ile tekrar ziyaret arasında ciddi fark var; kritik olan ilk ziyarettir.

Eklentili tarayıcıda ölçmek. Tarayıcı eklentileri ölçümü bozuyor. Lighthouse'u gizli sekmede çalıştırın.

Ölçtükten sonra ne yapmalı

Öncelik sırası genellikle şöyle oluyor:

1. Görselleri doğru boyutta ve modern formatta sunun.
2. Kullanılmayan JavaScript'i kaldırın.
3. Üçüncü taraf betiklerini gözden geçirin ve her birinin gerçekten gerekli olup olmadığını sorun.
4. Yazı tiplerini kendi sunucunuzdan sunun ve ölçü belirtin.
5. Kalan içeriği önceden üretip statik olarak sunmayı değerlendirin.

İlk iki madde çoğu sitede iyileşmenin büyük kısmını sağlıyor.

Üçüncü madde özellikle önemli: sohbet aracı, ısı haritası, çoklu reklam etiketi ve sosyal medya gömüleri toplandığında sayfanın kendi kodundan daha ağır olabiliyor. Her birini tek tek kapatıp ölçmek, hangisinin ne kadara mal olduğunu net gösteriyor.

Ne zaman durmalı

Hız çalışmasında belli bir noktadan sonra kazanç azalıyor. Üç ölçütün üçü de "iyi" bandındaysa ve sayfa gerçek bir telefonda hızlı açılıyorsa iş bitmiştir.

Skoru 98'den 100'e çıkarmak için harcanan zaman, aynı sürede yazılacak bir içerik sayfasının getireceğinden daha az fayda sağlıyor. Ölçüt kullanıcı deneyimidir, tablo değil.

Ölçümü rutine bağlayın

Tek seferlik ölçüm bir fotoğraf verir, rutin ölçüm ise eğri verir. Eğri olmadan bir değişikliğin işe yarayıp yaramadığını anlamak zordur.

Pratik ve ücretsiz bir düzen şöyle işliyor:

• Haftada bir Search Console'daki Core Web Vitals raporuna bakın. Kırmızıya dönen bir sayfa grubu varsa erken görürsünüz.
• Her yayından sonra en önemli üç sayfa türünü PageSpeed Insights ile ölçün: ana sayfa, bir liste sayfası ve bir detay sayfası.
• Sonuçları bir yere yazın. Tarih, sayfa ve üç ölçüt. Üç aylık bir tablo, hangi değişikliğin neye yaradığını tek bakışta gösteriyor.

Bu rutin ayda toplam yarım saat tutuyor ve hız sorunlarının müşteri şikayetine dönüşmeden yakalanmasını sağlıyor.

---

Sitenizin hangi ölçütte nerede takıldığını çıkarıp öncelikli bir düzeltme listesi hazırlayabiliriz. Web tasarım ve geliştirme sayfasında yaklaşımımızı, hızlı sitenin arkasındaki mimari kararlar yazısında ise teknik tarafı anlattık.